Video διαφθοράς: Η υπεράσπιση, ο πανικός και η ασυνέπεια δηλώνουν ενοχή

Από τη μία - ναι - η συγκυρία επί της οποίας εμφανίστηκε το βίντεο με τις τόσο πολυδιάστατες επιπλοκές είναι σημαντική και πιθανότατα στοχευμένη. Πραγματικά όμως ας ρωτήσουμε εαυτούς - σοκαριστήκαμε τόσο πολύ από το περιεχόμενο; Ή θεωρούμε ότι σοκαρίστηκαν πολλοί στο εξωτερικό και ειδικότερα στην ΕΕ; Η συγκυρία όμως δύναται να εξυπηρετεί και έναν άλλο στόχο της δημοσίευσης - δημοσιεύτηκε όταν τα βλέμματα όλης της πολιτικής Ευρώπης ήταν γυρισμένα στην Κύπρο. Υπό οποιεσδήποτε άλλες συνθήκες, για τους εταίρους μας θα ήταν ακόμα μια Πέμπτη και για την Κύπρο ακόμα ένα σκάνδαλο.

Η Κυπριακή Δημοκρατία είχε προειδοποιηθεί, λέει το Προεδρικό: με την ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έπρεπε να περιμένουμε κυβερνοεπιθέσεις. Μπορεί και να πήραμε και μέτρα προστασίας, αλλά πόσα να καταφέρει το κράτος με τους πλυμμηρισμένους servers; Και πώς να προστατεύσει εαυτόν ένα προεδρικό που οι συνεδρίες του μοιάζουν με οικογενειακό τραπέζι - και σε επίπεδο συγγένειας και σε επίπεδο "φαγοπότι".

Αν λέχθηκε όμως κάτι το αληθές αυτές τις ημέρες είναι ότι και άλλες χώρες έχουν δεχτεί κυβερνοεπιθέσεις όταν ανέλαβαν την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βέλγιο, Ισπανία, Τσεχία, Σουηδία και Λετονία έχουν πέσει θύματα "υβριδικού πολέμου". Παραλείπεται όμως η ουσία: σε καμία από τις άλλες περιπτώσεις δεν αποκαλύφτηκε διαφθορά - μάλλον γιατί εκεί δεν υπήρχε. Εκεί έγιναν υποκλοπές δεδομένων, αλλαγές σε κυβερνητικούς ιστοτόπους και παράλυση κομματιών του δικτύου. Δεν πήγαν ψευδοεπενδυτές με ενδιαφέρον για επενδύσεις σε ύποπτα ταμεία και πήραν διαβεβαιώσεις ότι με μια καλή εισφορά θα σηκώσει το τηλέφωνο ο πρόεδρος και θα πει: "I want this done"!

H πηγή

"Η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση". Η πρώτη άμυνα στις κατηγορίες ήταν η επίθεση στην πηγή. Μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο ακούστηκαν μισή ντουζίνα ενδεχόμενα - Ρώσσοι πράκτορες, πιέσεις από Ουκρανία, τουρκική δάκτυλος, Ολλανδοί ψευδοεπενδυτές. Το δεδομένο ήταν από την αρχή, ότι το video αναρτήθηκε από λογαριασμό στο "Χ", ο οποίος είναι ενεργός για χρόνια και είναι και πιστοποιημένος. Ανήκει σε Αμερικανίδα πολιτική αναλύτρια, η οποία αρθρογραφεί σε διάφορα διεθνή μέσα (κυρίως συντηρητικά αμερικάνικα) και φαίνεται να διατηρεί περισσότερο από ένα λογαριασμούς. Μπορεί όμως να δημοσίευσε η ίδια το ντοκουμέντο, αλλά λέει ξεκάθαρα πως της το προώθησε άλλη πηγή. Ο "αποστολέας" όμως, δεν είναι αμφιβόλου ταυτότητας, όσο και αν τίθενται σε αμφοβολία τα κίνητρα που ενέχονται καθώς και τα δεοντολογικά του αντανακλαστικά. Το εμπόδιο που προκύπτει είναι ότι έχει κάθε δικαίωμα να προστατεύσει την πηγή του. Κόιτα όμως και που εγώ τρώω την κλάππα!

Η ουσία

Το περιεχόμενο. Το επαγγελματικά μονταρισμένο, με κρυφές κάμερες καταγεγραμμένο, καθόλα αυθεντικό περιεχόμενο του βίντεο. Όχι - κανένας δεν έφτιαξε ολόγραμμα του κ. Λακκοτρύπη και κανένας δεν κινητοποίησε εικόνα του κ. Χαραλάμπους για να τους ενοχοποιήσει. Οι κύριοι που με ξεκάθαρα λόγια έθεσαν εαυτούς ως συνδετικούς κρίκους για τον Πρόεδο της Δημοκρατίας ήταν παρόντες ψυχή τε και σώματι στις συνομιλίες. Το ίδιο και ο κ. Χρυσοχόος της Cyfield. Από τα λόγια των εμπλεκομένων αφήνονται ξεκάθαρα υπονοούμενα, αλλά και ευθείες αναφορές για χρηματισμό του προεδρικού ζεύγους μέσα από ταμεία (projects) με σκοπό τη χρηματοδότηση της δεύτερης καμπάνιας - όπως χρηματοδοτήθηκε και η πρώτη, με αντάλλαγμα διάφορες διευκολύνσεις. Τα λεγόμενα τους ενισχύονται σημαντικά με την πλαισίωση που θέτει η αφήγηση. Θα επανέλθω πιο κάτω σχετικά με τη βαρύτητα των λεγομένων. Προς το παρόν, ότι λέχθηκε "on" και "off the record" δεν είναι τίποτε άλλο παρά καπνός.

Η φωτιά

Ό,τι και να λέχθηκε μπροστά σε κάμερες, κρυφές ή φανερές, δεν θα είχε καμιά σημασία αν δεν υπήρχαν αντιστοιχίες στις κατηγορίες. Οι σκιές γύρω από την χρηματοδότηση της καμπάνιας του ΠτΔ είναι ουκ ολίγες. Από σχετική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας προκύπτουν αναφορές για προσωπικό φωτογράφο για μακρά περίοδο πριν αφήσει το υπουργείο - όταν άτυπα είχε ξεκινήσει ήδη την καμπάνια του, αλλά και για χρήματα που κατέληξαν σε δικά του έξοδα από το ταμείο διαφώτισης για το Κυπριακό. Αυτή είναι μία από τις ενδεικτικές περιπτώσεις για τις οποίες ο ΝΧ (θα έπρεπε να) ελέγχεται. Συντρέχουν και οι υποθέσεις πρόωρης σύνταξης, παράτυπων επιδομάτων εξωτερικού, έξοδα μεταφορικών χωρίς αποδείξεις, μεταφορά παιδιών στο σχολείο με αυτοκίνητα της υπηρεσίας κ.α.

Συντρέχει όμως και το θέμα του ταμείου ενίσχυσης για τους πρόπληκτους της Λεμεσού - που 1. δεν έπρεπε να είχε ανοίξει και 2. ενώ ο ίδιος ο λογιστής του κράτους είπε ότι συγκεντρώθηκαν 1.5 εκατομμύρια ευρώ, δεν έγινε ποτέ γνωστό που κατέληξαν. Στο ταμείο αυτό μπήκε η εισφορά των 75000 της Remedica, που αναφέρει ο κ. Λακκοτρύπης, για διευκολύνσεις Ρώσσων υπό κυρώσεις. Εδώ να θυμηθούμε ότι ο πρώην Υπουργός Ενέργειας είναι από τα βασικά ονόματα στην ευρωπαϊκή ποινική έρευνα για διασπάθιση ευρωπαϊκών κονδυλίων στη "βασανισμένη" ανάπτυξη του Βασιλικού.

Συντρέχει και το γεγονός ότι το προεδρικό ζεύγος ένωσε τις δυνάμεις του και πάλεψε με πάθος για να προστατεύσει την ανωνυμία των δωρητών στον Ανεξάρτητο Φορέα Κοινωνικής Στήριξης - το λεγόμενο "ταμείο της Πρώτης Κυρίας". Ένα ταμείο που προσωπικά ερευνώ εδώ και χρόνια - ειδικά μετά το δείπνο με Βίσση και Χριστοφόρου στο Προεδρικό το 2022, που με συντηρητικούς υπολογισμούς (αφού στερείται διαφάνειας) δύναται να συγκέντρωσε τουλάχιστον 300 χιλιάδες ευρώ, όταν ακόμα τον έλεγχο του ταμείου είχε η κα. Άντρη Αναστασιάδη.

Επί διαχείρισης όμως της κας Καρσερά το ταμείο γιγαντώθηκε! Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι από τα 5.8 εκατομμύρια ευρώ που "μοίρασε" ο Φορέας στα δέκα χρόνια λειτουργίας του σε βοηθήματα είτε διδάκτρων είτε ενοικίου για φοιτητές/τριες, τα 3.5 (60% δηλαδή) διατέθηκαν τα τελευταία 2 χρόνια! Μάλιστα με αναλυτικό άρθρο του στις 11/01, ο Μιχάλης Χατζηστυλιανού του Πολίτη, αναλύει περίτεχνα το σκηνικό στον Φορέα και αν δούμε προσεκτικά την ανάλυση θα διαπιστώσουμε ότι γίνεται λόγος για κατάθεση πολύ μεγαλύτερων κονδυλίων από αυτά που τελικά διαθέτει το ταμέιο! Όσο αυξάνεταί όμως το κονδύλι, τόσο μειώνεται η διαφάνεια. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι ενώ ο φορέας μοιράζει μερικές εκατοντάδες ευρώ ανά έτος σε επιλεγμένα άτομα, η αρμόδια υπηρεσία για στήριξη του φοιτητικού κόσμου - το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου, νοσεί οικονομικά λόγω πολιτικών επιλογών της ίδιας κυβέρνησης, αφήνοντας εκατοντάδες δικαιούχους ακάλυπτους!

Και είναι και η άσβεστη φλόγα των Χρυσοχόων της Cyfield. Ο "εθνικός εργολάβος" που αποποιείται του τίτλου, αλλά τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια έπιασε κρατικά συμβόλαια τουλάχιστον ενάμιση δισεκατομμυρίου (τα μεγαλύτερα επί ΝΧ), εξαγόρασε τον ανταγωνισμό του και όλα αυτά ενώ εκκρεμεί απόφαση του Κακουργιοδικείου Πάφου εδώ και μία δεκαετία, όπου ο πατέρας Χρυσοχόος παραδέκτηκε ενόρκως ότι δωροδόκησε τοπικούς αξιωματούχους για να πάρει έργα - αξιωματούχοι που κατέληξαν στη φυλακή βλ. Βέργας!

"Δεχόμαστε πόλεμο"!

Στο πρώτο έτος της σχολής Επικοινωνίας, μια από τις βασικές έννοιες που διδάσκονται, είναι η "πλαισίωση". Ο τρόπος δηλαδή με τον οποίο μια είδηση μπορεί να διατυπωθεί, με τρόπο ούτως ώστε να εξυπηρετεί το μήνυμα το οποίο ο/η γραφών/ούσα θέλει να επικοινωνήσει. Η αφηγήτρια στο βίντεο επιδίδεται σε καταφανέστατη πλαισίωση. Πιάνει τις κουβέντες των πρωταγωνιστών και δημιουργεί κουτιά, χωρίς ξεκάθαρες συνδέσεις - κουτιά που με ευκολία το θύμα μιας κακόβουλης εκστρατείας δυσφήμησης θα μπορούσε να διαλύσει μέσω αποπλαισίωσης, αν είχε τα χέρια του καθαρά και δεν τελούσε υπό πανικό. Αντί διάψευσης όμως ήρθε η προπαγάνδα και χρησιμοποιήθηκαν όλα τα κεφάλαια στο εγχειρίδιο για αποδόμηση του μυνήματος, αντί των κατηγοριών του.

Η ακαδημαϊκή βιβλιογραφία από τους Edman, Thompson, Baker, Wilde, Lakoff κ.α. αναπτύσσει κατα γράμμα τις πρακτικές της επικοινωνιακής αντίδρασης της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη:

• επίκληση σε "πόλεμο" για να καλέσει άμεσα σε ενότητα

• επίκληση σε "εξωτερικό εχθρό" για να προκαλέσει φόβο

• μετατόπιση της συζήτησης από το μήνυμα στον πομπό - αλλαγή ερωτήματος από "τί" σε "ποιός"

• προάσπιση του "εθνικού συμφέροντος" απέναντι στην "αόριστη απειλή"

• αλλαγή ρόλων - ο κατηγορούμενος θύτης αυτομετατρέπεται σε αμυνόμενο θύμα και το αντίθετο

• στη "μάχη" αυξάνεται η εξάρτηση από την εξουσία - ο λαός ρωτά λιγότερα κ.ο.κ.

Η διαχείριση αυτή εκθέται την κυβέρνηση σε δύο επίπεδα: στο γεγονός ότι δεν απάντησε σε κανένα από τα ερωτήματα και στο γεγονός ότι η ασυνέπεια στα αφηγήματα προδίδει πανικό.

Ο πανικός

Πρώτη ένδειξη πανικού ήταν η δυστοκία άμεσης ανταπόκρισης. Ο κ. Λετυμπιώτης που κατά τ' άλλα επιτελεί ομολογουμένως εξαιρετικά το ρόλο του, σε συνομιλία του με τη δημοσιογραφική ομάδα του Alpha TV, εν μέσω σύγχυσης είπε ουσιαστικά ότι το προεδρικό σχολίασε το βίντεο πριν το δει! Ο κ. Αντωνίου έβρισκε άλλο αφήγημα, ο Βίκτωρας Παπαδόπουλος έβγαζε κενά λογίδρια, ενώ παράλληλα τα ΜΜΕ δημοσιοποιούσαν "διαρροές" με διαφορετικό περιεχόμενο από το Προεδρικό, λέγοντας ανοιχτά ότι αποτελούν "διαρροές"! Στοχευμένη άτυπη πληροφόρηση όμως δεν είναι "διαρροή" - είναι εναλλακτικό αφήγημα. Ό,τι μας κατεβεί δηλαδή θα το πετάξουμε στον κόσμο και ό,τι πιάσει...

Ο Πρόεδρος που άργησε να μιλήσει τελικά δεν μας είπε τίποτε και ακόμα αυτά που μας είπε - ότι δηλαδή η πρώτη του σκέψη ήταν να καταργηθεί ο Φορέας - τα διέψευσε εντός λεπτών το Προεδρικό! Κανένας δεν μίλησε με τον Λακκοτρύπη, ουδείς απάντησε για τις αναφορές του Χρυσοχόου. Οι παραιτήσεις των ελεγχομένων κρίθηκαν ως κινήσεις "αυτοποεποίθησης" (όταν η γάτα που έσκισε τον καναπέ εξαφανίζεται, το κάνει από αυτοπεποίθηση), η Αρχή Κατά της Διαφθοράς είπε ότι θα διερευνήσει και μετά από μερικές ώρες είπε πως δεν θα ερευνήσει γιατί ερευνά η Νομική Υπηρεσία και η Αστυνομία και η Νομική Υπηρεσία και η Αστυνομία δεν είπαν τίποτε!

Έρχονται κι άλλα - Al Jazeera crossover episode?

Είμαι σίγουρος πως δεν είμαι ο μόνος που σκέφτηκε αμέσως το Al Jazeera. Η παραγωγή του βίντεο, η φωνή, η μουσική, τα γραφικά η δομή, ακόμη και το στήσιμο της κάμερας είναι κοινά. Σκέφτηκα αμέσως ότι μετά από τον πόλεμο που δέχτηκαν με τις αποκαλύψεις για τα Χρυσά Διαβατήρια, μπορεί να "φύτεψαν" κι άλλο βίντεο, χρησιμοποιώντας "αγγελιαφόρο", για να γλιτώσουν τις συνέπειες. Τώρα, όπως και τότε, γίνεται λόγος για ύπαρξη και άλλων ντοκουμέντων. Από τη μία οι σχολιαστές από το προεδρικό "θέλουν να δουν ολόκληρες τις βιντεοσκοπημένες σκηνές, για να ξεκαθαρίσει τι διαστρέβλωσε το μοντάζ", από την άλλη η έννοια τους είναι να εξαφανιστεί τυχόν επιπρόσθετο υλικό. Ακριβώς δηλαδή όπως κινήθηκε και η κυβέρνηση Αναστασιάδη όταν αντιμετώπιζε το δικό της "sequel". Μια κυβένρηση Αναστασιάδη που όσο περνά ο καιρός γίνεται ακόμα πιο εξόφθαλμο ότι δεν τελείωσε στα δέκα χρόνια.

Οι αντιδράσεις των κομμάτων

Κανονικά θα έκλεινα με την προηγούμενη παράγραφο. Θα κάνω όμως μια σύντομη αναφορά στην παρωδία που κάποιες πολιτικές οντότητες επιλέγουν να πρωταγωνιστούν.

Πρώτο το ΕΛΑΜ, που έτρεξε να υπερασπιστεί μια κυβέρνηση στην οποία (και καλά) "δεν συμμετέχει". Μετά ο ΔΗΣΥ που πριν δύο εβδομάδες ανέβαζε φωτογραφίες του ΠτΔ και "μοιραζόταν" τις πολιτικές του επιτυχίες. Το ΔΗΚΟ που αντί να βγάζει ανακοινώσεις, αναδημοσιεύει τις νερόβραστες δηλώσεις του προέδρου του, η ΕΔΕΚ και η ΔΗΠΑ που τελούν υπό μόνιμο παράπονο αποξένωσης από μια κυβέρνηση που θεωρούν ότι έπαιξαν ρόλο στην επικράτησή της, οι Οικολόγοι "καταθέτουν προτάσεις" για το πως να λογοδοτήσουν οι θεσμοί και το Volt βλέπει ως "πρώτη ένδειξη ευθυξίας" την αποχώρηση του "off the record" fundraiser (σε μετρητά) της νέας προεκλογικής καμπάνιας του ΝΧ. Ξεχωρίζουν θετικά ΑΚΕΛ και ΑΛΜΑ, με στοχευμένες και τεκμηριωμένες τοποθετήσεις, πολυτέλεια που τους επιτρέπεται λόγω της ούτως ή άλλως μακροπρόθεσμης κριτικής προσέγγισης των πολιτικών σύγκρουσης συμφέροντος, νεποτισμού και αδιαφάνειας των κοινών κυβερνήσεων Αναστασιάδη-Χριστοδουλίδη(-Σαββίδη/Αγγελίδη).